Naukowcy z Duńskiego Uniwersytetu Technicznego (DTU) opracowali szczepionkę mRNA, która ma uczyć organizm obrony przed kilkoma spokrewnionymi alergenami naraz. W badaniach na myszach wywołała silną odpowiedź przeciwciał, ale nie chroniła w pełni przed wstrząsem anafilaktycznym. Do testów na ludziach jeszcze daleko.

Na czym polega pomysł

Według danych ONZ na alergie pokarmowe cierpi ponad 220 milionów ludzi na świecie. W ich przypadku układ odpornościowy uznaje nieszkodliwe białko z jedzenia za zagrożenie i atakuje je, co w najcięższych przypadkach może zagrażać życiu.

Jedyną metodą, która potencjalnie może alergię wyleczyć, jest immunoterapia. Pacjent przez kilka lat dostaje rosnące dawki alergenu, w zastrzykach lub tabletkach, aby organizm stopniowo się z nim oswoił. To uciążliwe i niekomfortowe, dlatego wielu chorych po prostu unika uczulających produktów, a także tych, które mogą wywołać reakcję krzyżową.

Zespół z DTU poszedł inną drogą. Badacze stworzyli syntetyczny alergen, który ma cechy wspólne z kilkoma pokrewnymi, szeroko rozpowszechnionymi alergenami, występującymi na przykład w brzoskwiniach i niektórych orzechach. Szczepionka ma „przeprogramować” układ odpornościowy tak, by wytwarzał przeciwciała rozpoznające te alergeny i blokujące je, zanim wywołają reakcję. Jako nośnik wykorzystano technologię mRNA, znaną z szczepionek przeciw COVID-19.

Jak tłumaczy dr Esperanza Rivera de Torre z DTU, mRNA działa tu jak koń trojański: zamiast podawać pacjentowi sam alergen, szczepionka przekazuje organizmowi instrukcję, jak go prawidłowo traktować.

Co pokazały badania

Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”. Zdrowe myszy już po pierwszej dawce wytworzyły dużo ochronnych przeciwciał. Po trzech dawkach podanych w odstępach trzech tygodni zwierzęta narażono na różne alergeny, przed którymi szczepionka ma chronić. Odpowiedź przeciwciał była silna i szeroka.

U myszy uczulonych również odnotowano wyraźny wzrost produkcji ochronnych przeciwciał, a skutków ubocznych praktycznie nie zauważono. Szczepionka nie dawała jednak pełnej ochrony przed anafilaksją przy przetestowanych dawkach i liczbie podań. Dodatkowe eksperymenty laboratoryjne na próbkach krwi pacjentów z alergią wykazały, że przeciwciała wytworzone przez myszy osłabiały reakcje alergiczne.

  • Etap: dowód słuszności koncepcji, czyli potwierdzenie, że pomysł jest technicznie wykonalny.
  • Ograniczenie: brak pełnej ochrony przed anafilaksją w testowanym schemacie.
  • Następne kroki: udoskonalenie lipidowych nanocząstek, w których zamknięty jest alergen, oraz badania na większej grupie myszy, by dobrać dawki i częstotliwość podawania.

Co dalej

Obecna wersja celuje w alergeny szczególnie częste w południowej Europie, które mogą powodować reakcje krzyżowe po zjedzeniu wielu rodzajów owoców. Badacze spodziewają się, że ten sam schemat da się zastosować do innych grup alergenów, i pracują już nad uniwersalnym alergenem przeciw kolejnej grupie, obecnej m.in. w jabłkach, marchwi i orzechach laskowych. Ich celem jest zebranie danych potrzebnych do uzyskania zgody na testy z udziałem ludzi.

Doktorant Mark Møiniche, pierwszy autor publikacji, podkreśla, że skoro przeciwciała chronią myszy, jest duża szansa, że zadziałają także u ludzi. Na razie to jednak tylko założenie, które trzeba sprawdzić w badaniach klinicznych.

Co to oznacza dla polskich pacjentów

Na razie niewiele zmienia się w praktyce. Szczepionka nie jest dostępna ani w Polsce, ani gdziekolwiek indziej, a nie rozpoczęto jeszcze badań na ludziach. Osoby z alergią pokarmową nadal powinny unikać uczulających produktów, czytać etykiety i postępować zgodnie z zaleceniami alergologa, w tym nosić adrenalinę w autostrzykawce, jeśli lekarz tak zaleci.

Temat może jednak dotyczyć wielu Polaków. Reakcje krzyżowe między pyłkami a owocami, orzechami czy warzywami to częsty problem u osób uczulonych na pyłki, a jabłka, marchew i orzechy laskowe są u nas na co dzień w jadłospisie. Jeśli kolejne etapy badań potwierdzą skuteczność i bezpieczeństwo, w przyszłości mogłaby powstać alternatywa dla wieloletniej immunoterapii. Droga od badań na myszach do zatwierdzonego leku zwykle trwa jednak wiele lat i nie każdy obiecujący pomysł ją przechodzi.

Źródło: Medical Xpress – „Eating without fear: A single vaccine shows promise against multiple food allergies”

warshipsband.com stolpo.pl stylowysalon.com